2026, het jaar van de revolutie

Het nieuwe jaar begint zoals zovele onderwijsjaren eindigen. Met rapporten, cijfers en analyses. Met aangescherpte kaders, nieuwe kerndoelen en opnieuw geformuleerde adviezen over wat het onderwijs zou moeten zijn. De richting wordt weer vastgesteld — meestal ver boven de klaslokalen waar onderwijs daadwerkelijk plaatsvindt.

En ondertussen staat daar de leraar. In de klas. Tussen echte leerlingen, met echte vragen en echte onzekerheden.

Leraren die zich proberen te verhouden tot een landschap van voortdurend wisselende beleidskaders, inspectietaal en hervormingen die elkaar sneller opvolgen dan ze betekenis kunnen krijgen. Leraren die voelen dat de wereld van hun leerlingen complexer, diverser en onzekerder wordt, terwijl de ruimte om daarover in gesprek te gaan juist steeds smaller lijkt te worden.

De spanning die niet meer te negeren is

Het afgelopen jaar liet zien hoe groot die spanning inmiddels is. De ontevredenheid groeit — niet omdat leraren verandering schuwen, maar omdat verandering te vaak van bovenaf wordt opgelegd, losgezongen van de werkelijkheid op de vloer. Hervormingen komen en gaan, maar landen zelden. Niet uit onwil, maar omdat betekenis zich niet laat afdwingen.

Toch gebeurt er iets wat nauwelijks zichtbaar wordt in rapporten of beleidsstukken. In klaslokalen blijven leraren zoeken. Naar contact. Naar ruimte. Naar manieren om het kind te blijven zien in een systeem dat vooral meet, vergelijkt en verantwoordt. Daar, tussen lesvoorbereiding en oudergesprek, tussen groepsdynamiek en individuele zorg, wordt dagelijks gewerkt aan iets wat zich niet laat vangen in indicatoren: menswording.

Dat is geen romantiek. Dat is realiteit.

Revolutie hoeft niet groots te zijn

EigenlijkWijs vertrekt precies vanuit dat punt. Niet als een zachte tegenstem aan de zijlijn, maar als een urban mini-revolutie binnen het onderwijs. Een beweging die niet wacht op toestemming van bovenaf, maar ruimte maakt van onderop. Niet door het systeem omver te werpen, maar door binnen bestaande structuren andere vragen te stellen, andere keuzes te maken en eigenaarschap terug te nemen.

Het woord revolutie roept vaak beelden op van breuk en conflict. Maar deze revolutie is stiller. Hardnekkiger. Ze zit in het weigeren om onderwijs te reduceren tot wat meetbaar is. In het blijven stellen van betekenisvolle vragen, ook wanneer daar geen snelle antwoorden op volgen. In het opnieuw verbinden van kennis, cultuur en burgerschap, juist daar waar het curriculum dreigt te versnipperen.

Onderwijs als stad

Wie het onderwijs ziet als een stad, herkent het beeld meteen. Hoge torens van beleid en systemen bepalen het overzicht en het tempo. Daar wordt gerekend, gepland en genormeerd. Maar beneden, op straatniveau, leeft een andere werkelijkheid.

Een werkelijkheid waarin leerlingen niet enkel gemiddeld zijn. Waar leren relationeel is. Waar onderwijs niet alleen gaat over wat je moet kennen, maar ook over wie je bent en wie je kunt worden. Zoals in elke stad ontstaan echte veranderingen niet in de torens, maar daar waar mensen elkaar ontmoeten. Waar kleine initiatieven wortel schieten. Waar nieuwe betekenissen voorzichtig worden uitgeprobeerd — niet groots en spectaculair, maar volhardend en dichtbij.

Dat is waar onderwijs zichzelf telkens opnieuw uitvindt.

Ruimte maken binnen de kaders

De kracht van deze mini-revolutie zit niet in verzet om het verzet. Ze zit in het laten zien dat er, zelfs binnen strakke kaders en vastgestelde kerndoelen, ruimte bestaat om anders te kijken en anders te handelen. Door curriculumbewust te werken. Door te herkennen dat onderwijs nooit neutraal is en dat elke keuze, ook een didactische, een perspectief vertegenwoordigt.

EigenlijkWijs wil precies die beweging versterken. Door leraren handvatten te geven om die ruimte te herkennen en te benutten. Door het gesprek terug te brengen naar de kern van onderwijs: betekenis, perspectief en menswording. Niet als extra belasting, maar als herijking van waar het onderwijs ooit voor bedoeld was.

Een uitnodiging tot beweging

Dit is geen oproep tot strijd. Het is een uitnodiging. Tot beweging. Tot het opnieuw voeren van gesprekken die te lang zijn uitgesteld. In het team. In de klas. In het curriculum.

De revolutie waar 2026 om vraagt, begint niet in Den Haag of in beleidsnota’s. Ze begint in het moment waarop een leraar besluit een vraag niet dicht te timmeren. Waar een leerling wordt uitgenodigd om te denken, te twijfelen, te verwoorden. Waar onderwijs weer ruimte durft te maken voor betekenis, juist omdat de wereld daar zo dringend om vraagt.

Voor mij begint 2026 daar.

En voor jullie?